Những chiếc quạt giấy còn bán ở bến tàu bến xe hiện nay

Trở lại bức tranh Cái bát, sự xuất hiện của cái quạt trong ty người mẹ, cho ta Thuyết minh về cái quạt rằng bà mẹ đã đưa cho anh bộ đội bát nước chè xanh (hoặc chè vối) nóng. Chiếc quạt giấy vẫn giống như những chiếc quạt giấy còn bán ở bến tàu bến xe hiện nay. Xương quạt làm bằng tre, giấy bồi nhuộm mầu tím Huế, có dập các lỗ châm kim hình hoa văn. Làng Vác (Hà Tây) hay Phương Ngạn (Triệu Phong, Quảng Trị) đã từ lâu nổi tiếng với các sản phẩm quạt giấy. Nhưng sẽ ra sao nếu không phải là chiếc quạt giấy? Mà là chiếc quạt nan! So với chiếc quạt giấy thì quạt nan quê mùa hơn, chất phác hơn và cũng có lịch sử lâu đời hơn. Chiếc quạt giấy liên quan tới công nghệ giấy, vì thế nó không thể xuất hiện ở Việt Nam trước thế kỷ thứ nhất sau CN(1) .

Chiếc quạt nan hình thang là hình dạng cổ truyền và phổ biến nhất ở Bắc Trung bộ. Tôi đã tự thử thay chiếc quạt giấy bằng quạt nan, hiệu quả thị giác không khác nhau là bao, nhưng có sự thay đổi về hàm lượng văn hóa. Nếu bên anh bộ đội, không phải bà mẹ mà là một cô thôn nữ, chắc chiếc quạt giấy sẽ hợp hơn. Người viết cảm thấy có sự sự băn khoăn trong sự lựa chọn ở họa sỹ. Tư thế cầm quạt của bà mẹ là tư thế cầm quạt nan không phải là tư thế cầm quạt giấy. Khi cầm quạt giấy, ngón cái ngửa ra ngoài, bốn ngón còn lại hướng vào trong, vì quạt giấy quạt bằng cổ tay chứ không quạt bằng cánh tay như quạt nan.

Khi Hồ Xuân Hương có hai bài thơ Vịnh cái quạt nữ thi sỹ họ Hồ này đã vịnh quạt giấy. Ngoại trừ sự tương đồng của hình ảnh “ chành ra ba góc da còn thiếu, khép lại đôi bên thịt vẫn thừa” của chiếc quạt rất nhiều ngụ ý, thì chiếc quạt giấy nó vốn là một vật gắn bó với tầng lớp trên của xã hội hơn. Nên quả không ngoa khi bà viết rằng: “ mát mặt anh hùng khi tắt gió – che đầu quân tử lúc sa mưa”, hay là “ hồng hồng má phấn duyên vì cậy – chúa dấu, vua yêu một cái này”.

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s